By Tomas, 10 years and 5 months ago

Ethiek & Energievraagstukken: Ethiek van energievraagstukken en Parfit's problem

Over een periode van enkele miljoenen jaren heeft de aarde uit rottingsprocessen van plantenresten een behoorlijke energievoorraad opgebouwd. Sinds de uitvinding van de stoommachine zo'n 200 jaar geleden, isreeds een groot deel van deze voorraad verbruikt; momenteel gebruiken we zo'n 4,3 . 1017 Joule per dag. Het ecosysteem is volgens de meeste optimistische schatting in staat om 3,3 . 109 joule per dag van deze voorraad weer aan te vullen (Cassedy, 1998, pg. 23). Kortom: we hebben een fors tekort (ongeveer een factor 10^8) op onze energiebegroting. Duurzaamheid veronderstelt dat we niet meer van onze energiebronnen gebruiken dan er aangevuld wordt (Van der Heijden, 2006, pg. 342). Dit paper gaat over
ethische kwesties die samenhangen met de verdeling van uitputbare energiebronnen tussen generaties. De vraagstelling die in dit stuk behandeld zal worden is: Kan het ruime gebruik van uitputbare energiebronnen door huidige generaties betoogd worden als ethisch onjuist handelen ten opzichte van toekomstige generaties? Dit probleem valt binnen de bredere ethische problematiek van de verdelende rechtvaardigheid. Met ethisch onjuist handelen ten opzichte van toekomstige generaties wordt bedoeld dat wij een morele verplichting hebben ten opzichte van navolgende generaties om zuiniger met uitputbare energiebronnen om te gaan. Wat men intuïtief ook vindt van deze problematiek: theoretisch is het een verre van triviaal probleem. De toevoeging van de factor tijd zorg voor praktische en theoretische problemen. Het praktische probleem vat zich samen in het feit dat we niet in de toekomst kunnen kijken. Het is voor ons heel moeilijk, zo niet onmogelijk, om in te schatten hoe afhankelijk het welzijn van toekomstige generaties is van de hoeveelheid uitputbare energiebronnen die zij tot hun beschikking hebben.

Vele filosofen hebben zich ambitieus gewaagd aan het formuleren van een alomvattende ethische theorie. Hun streven is een theoretisch raamwerk, waarin de afweging van het al dan niet goed zijn van een handeling, gereduceerd is tot een x aantal regels. Na het consequent uitvoeren van deze regels volgt een leiddraad voor de handeling: goed of slecht; doen of niet doen. De factor tijd vormt hierin zowel een kopzorg voor de auteurs als een welkome aanvalsmogelijkheid voor de onvermijdelijke tegenstanders van hun theorieën. In de woorden van Rawls: «it [red: justice between generations] subjects any ethical theory to severe if not impossible tests» (Rawls, 1999, p. 251).

Miljoenen wereldburgers staan op het punt om net zo welvarend als wij te worden. Dit gaat gepaard met een gigantische toename van het energiegebruik.  Op de 'world summit for Sustainable Development' in 2002 is het 'in de hand houden' van energie gerelateerde problematiek benoemd als een van de grote uitdagingen voor de hedendaagse generatie (Jeurissen & Keijzers, 2004). In de eerste paragraaf worden een utilistische kijk op de problematiek en enkele problemen van dit argumenten behandeld. De utilistische benadering wordt behandeld omdat dit de dominante vorm van Westerse ethiek kan worden genoemd. Na een uiteenzetting van dit argument bespreek ik 'Parfits problem' en zal ik beschrijven waarom dit probleem, naar mijn inzicht, maar een zeer beperkte reikwijdte kent. De reden dat Parfit's problem uitvoerig wordt behandeld is, dat de aanwezigheid van het probleem niet alleen invloed heeft om mijn utilistische argument, maar op het gehele scala van ethische theorieën. Andere problemen, waaronder het 'non-actuality problem' wordt vanwege de beperkte omvang van dit paper niet behandeld. Ter verheldering van de problematiek maak ik gebruik van een casus. Deze casus heeft betrekking op het gebruik van de Nederlandse gasvelden. In 1959 werd in de Noordzee een zeer grote hoeveelheid gas ontdekt. Tijdens de wederopbouwperiode zijn inkomsten uit exploitatie van deze gasvelden gebruikt om de Nederlandse welvaart te verhogen. Het wordt algemeen aangenomen dat de exploitatie van dit gas een grote rol heeft gespeeld in de ontwikkeling van de Nederlandse verzorgingsstaat. (Jeurissen & Keijzers, 2004) Inmiddels is bijna de helft van de 4,250 biljoen kubieke meter gas gebruikt (Ministerie van economische zaken, 1995).

Zowel voor overheidsinstanties, NGO's en individuele actoren is het van belang om te komen tot een ethische beoordeling van deze problematiek. Wat moeten zij doen met het tekort op de energiebegroting? Hebben wij de morele verplichting om ons verbruik terug te dringen? Welke theoretische problemen doen zich voor in de beoordeling van dit probleem en hoe steekhoudend zijn de gebruikte argumenten? Deze en andere vragen staan centraal in dit essay.

Volledige essay (PDF, 12 pagina's)

Comments disabled

Comments have been disabled for this post.

No trackbacks

To notify a mention on this post in your blog, enable automated notification (Options > Discussion in WordPress) or specify this trackback url: http://​zwinkels.co.uk/​wp-trackback.php?p=12&lang=nl